Wyrok TSUE w sprawie wynagrodzenia za korzystanie z kapitału

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w dniu 15 czerwca br. w sprawie C-520/21 wydał wyrok, który zdecydowanie nie powoduje zadowolenia wśród Banków. TSUE po raz kolejny opowiedział się po stronie Frankowiczów. Do czasu ogłoszenia wyroku pojawiało się wiele głosów jasno wskazujących, że Banki takiego uprawnienia jak wynagrodzenie za korzystanie z kapitału mieć nie powinny. TSUE w swoim orzeczeniu rozwiał wszelkie wątpliwości i jasno określił niezgodność takiego mechanizmu z postanowieniami dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.

TSUE przede wszystkim wystosował dwa wnioski. Po pierwsze przepisy dyrektywy nie stoją na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą w przypadku uznania, iż umowa kredytu zawarta przez konsumenta i bank jest od początku nieważna z powodu zawarcia w niej nieuczciwych warunków umownych, konsument, oprócz zwrotu pieniędzy zapłaconych na podstawie tej umowy oraz zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie od chwili wezwania do zapłaty, może w następstwie takiego uznania domagać się od banku także dodatkowych świadczeń. Bowiem do sądu krajowego należy ustalenie, w świetle prawa krajowego, czy konsumenci mają prawo dochodzić tego rodzaju roszczeń, oraz, jeżeli tak jest, rozstrzygnięcie o ich zasadności.

Natomiast po drugie przepisy dyrektywy stoją na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą w przypadku uznania, iż umowa kredytu zawarta przez konsumenta i bank jest od początku nieważna z powodu zawarcia w niej nieuczciwych warunków umownych, bank, oprócz zwrotu pieniędzy zapłaconych na podstawie tej umowy oraz zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie od chwili wezwania do zapłaty, może w następstwie takiego uznania domagać się od konsumenta także dodatkowych świadczeń.

W niniejszej sprawie sąd odwoławczy zgodził się z poglądem Sądu I instancji oraz podkreślił, że zawarta umowa posiada klauzule abuzywne. Sąd wskazał, że m.in. postanowienie o wysokości udzielonego kredytu jest nieprecyzyjne, niejasne i nie odpowiada wymogom art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe. W dalszej kolejności Sąd podkreślił, że mechanizmy wypłaty kredytu, jak i zasad jego spłaty także należy uznać za niedozwolone. Bowiem zawarte w umowie klauzule nie zawierają przejrzystego opisu mechanizmu waloryzacji, dzięki któremu kredytobiorca mógłby w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, zrozumieć wypływające z tych postanowień konsekwencje ekonomiczne. Jednocześnie postanowienia te są nietransparentne, trudne do zrozumienia, a poprzez możliwość dowolnego kształtowania przez Bank kursu wymiany walut skutkują rażącą dysproporcją uprawnień kontraktowych na niekorzyść kredytobiorcy i w sposób oczywisty godzą w dobre obyczaje. Wobec powyższego sąd uznał, że umowa kredytu jest nieważna, a w konsekwencji nie istnieje stosunek prawny z niej wynikający.

W dalszej kolejności Sąd podkreślił, że jeśli przedmiotowa umowa kredytu jest nieważna, należy uznać, że nie powstała zabezpieczona wierzytelność. W konsekwencji hipoteka, jako prawo akcesoryjne, również nie zaczęła istnieć. Zatem skoro hipoteka nie istnieje, powinna ona zostać wykreślona z księgi wieczystej.  Przy czym hipoteka nie może istnieć bez wierzytelności. Zatem w takim przypadku hipoteka nie powstaje, choćby wpisaną ją do księgi wieczystej.