Stanowisko Trybunału Sprawiedliwości UE

TSUE uznał, że dyrek­ty­wa 93/13/EWG nie wyklu­cza moż­li­wo­ści pod­no­sze­nia przez bank zarzu­tu potrą­ce­nia, rów­nież w spo­sób ewentualny.

Jed­no­cze­śnie Try­bu­nał wyraź­nie pod­kre­ślił, że mecha­nizm ten nie może osła­biać ochro­ny kon­su­men­ta ani pro­wa­dzić do obej­ścia skut­ków stwier­dze­nia abu­zyw­no­ści klau­zul umownych.

Klu­czo­we zna­cze­nie ma sta­no­wi­sko TSUE, zgod­nie z któ­rym rosz­cze­nie ban­ku o zwrot kapi­ta­łu sta­je się wyma­gal­ne dopie­ro z chwi­lą pra­wo­moc­ne­go stwier­dze­nia nie­waż­no­ści umo­wy.

Jeże­li do tego momen­tu bank twier­dzi, że umo­wa jest waż­na, jego wezwa­nia do zapła­ty
nie wywo­łu­ją skut­ków praw­nych, w szcze­gól­no­ści w zakre­sie nali­cza­nia odsetek.

Znaczenie praktyczne wyroku

Wyrok TSUE porząd­ku­je dotych­cza­so­we spo­ry doty­czą­ce roz­li­czeń stron nie­waż­nej umo­wy
kre­dy­tu frankowego.

Try­bu­nał potwier­dził, że bank nie może wyko­rzy­sty­wać zarzu­tu potrą­ce­nia jako instru­men­tu pre­sji finan­so­wej wobec kon­su­men­ta ani jako spo­so­bu prze­rzu­ca­nia na nie­go kosz­tów procesu.

Wnioski dla konsumentów

Teoria salda działa jednokierunkowo

Jeże­li bank pod­no­si zarzut potrą­ce­nia, musi uwzględ­nić wszyst­kie doko­na­ne przez kon­su­men­ta spła­ty. Nie może doma­gać się zwro­tu peł­nej kwo­ty kapi­ta­łu z pomi­nię­ciem rat
już zapła­co­nych.

Teoria dwóch kondykcji pozostaje aktualna

W zakre­sie rosz­czeń kon­su­men­ta prze­ciw­ko ban­ko­wi nadal obo­wią­zu­je teo­ria dwóch kon­dyk­cji. Ozna­cza to, że kon­su­ment może docho­dzić zwro­tu wszyst­kich speł­nio­nych świad­czeń nie­za­leż­nie od rosz­czeń banku.

Brak odsetek dla banku przed prawomocnym wyrokiem

Jeże­li bank wzy­wa do zapła­ty kapi­ta­łu, a jed­no­cze­śnie kwe­stio­nu­je nie­waż­ność umo­wy,
odset­ki za opóź­nie­nie nie przy­słu­gu­ją mu przed upra­wo­moc­nie­niem się wyro­ku stwier­dza­ją­ce­go nie­waż­ność umowy.

Zarzut potrącenia bez efektu zniechęcającego

Pod­no­sze­nie zarzu­tu potrą­ce­nia w spo­sób ewen­tu­al­ny nie może pro­wa­dzić do obcią­ża­nia
kon­su­men­ta kosz­ta­mi pro­ce­su ani do uzna­nia, że kon­su­ment „prze­grał sprawę”.

Co do zasa­dy bank powi­nien być trak­to­wa­ny jako stro­na prze­gry­wa­ją­ca, nawet jeże­li sąd uwzględ­ni zarzut potrącenia.

Podsumowanie

Wyrok TSUE w spra­wie C‑902/24 Her­cho­ski wyraź­nie wzmac­nia pozy­cję pro­ce­so­wą kon­su­men­tów w spo­rach frankowych.

Potwier­dza on moż­li­wość roz­li­czeń w jed­nym postę­po­wa­niu, jed­no­cze­śnie jasno wyzna­cza­jąc gra­ni­ce ochro­ny kon­su­men­ta. Zarzut potrą­ce­nia nie może słu­żyć ban­kom jako narzę­dzie naci­sku ani jako spo­sób ogra­ni­cza­nia skut­ków stwier­dze­nia nie­waż­no­ści umo­wy kredytowej.