Skarga nadzwyczajna Rzecznika Finansowego w sprawie frankowej

W opisywanej sprawie Rzecznik Finansowy złożył do Sądu Najwyższego skargę nadzwyczajną od wydanego przez Sąd Okręgowy w Legnicy prawomocnego nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. Sąd Okręgowy w Legnicy uwzględnił wniosek Rzecznika o wstrzymanie wykonania nakazu zapłaty do czasu rozpoznania skargi nadzwyczajnej.

Sąd wydając nakaz zapłaty oparł się jedynie na przedstawionym przez bank wekslu. Tym samym pominął fakt, że sprawa ma charakter konsumencki i nie zdecydował się na zbadanie umowy kredytowej, w której mogły znaleźć się zapisy abuzywne.

Małżeństwo wzięło 2005 roku kredyt w EFG Eurobank Ergasias S.A. Oddział w Polsce z siedzibą w Warszawie. Kredyt był przeznaczony m.in. na remont i rozbudowę domu. Po kilkunastu latach spłacania rat w wyniku zdarzeń losowych kredytobiorcy nie byli w stanie spłacać kredytu tak jak dotychczas. W związku z tym, że pożyczka była zabezpieczona wekslem bank postanowił dochodzić swoich roszczeń w oparciu o ten dokument. Sprawa toczyła się z powództwa następcy prawnego kredytodawcy – Raiffeisen Bank International AG (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce. Sąd Okręgowy w Legnicy, rozpatrując tę sprawę, nie zdecydował się na zbadanie umowy kredytowej, która nawet nie znalazła się w aktach. Sąd nakazał, aby klienci solidarnie zapłacili blisko 25 tys. CHF. Rzecznik Finansowy wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o wstrzymanie egzekucji komorniczej.

Rzecznik Finansowy powołując się na wykładnię art. 76 Konstytucji RP w związku z wykładnią Dyrektywy 93/13/EWG, której dokonał TSUE w sprawie C-176/17 zarzucił, że Sąd Okręgowy w Legnicy przed którym prowadzone było postępowanie nakazowe z weksla, obok przepisów kodeksu postępowania cywilnego, nie wziął pod uwagę przepisów mających na celu ochronę konsumentów.

Rzecznik wskazał, że jeśli sąd krajowy poweźmie wątpliwości co do zasadności roszczenia opartego na wekslu, winien z urzędu upewnić się, czy w umowie nie ma nieuczciwych postanowień, czego w niniejszej sprawie nie uczynił, tym bardziej, że roszczenie banku wynikało z umowy pożyczki hipotecznej powiązanej z walutą CHF. Takie działanie sądu w niniejszej sprawie naruszyło zasady ochrony konsumenta wynikające z art. 76 Konstytucji RP.

Aby zapewnić konsumentowi ochronę w takim zakresie, w jakim jest ona przewidziana przez przepisy unijne sąd z urzędu jest obwiązany ustalić, czy weksel stanowi zabezpieczenie umowy konsumenckiej. Zdaniem Rzecznika Finansów takie badanie jest możliwe nie tylko w przypadku wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty, przyjęcie bowiem takiego rozwiązania czyniłoby skorzystanie z ochrony jaką dają mu przepisy unijne zbytnio utrudnionym. W praktyce zatem, stosując przepisy kodeksu postępowania cywilnego, przy ich interpretacji dokonanej w świetle orzecznictwa TSUE, sąd zobowiązany był skierować sprawę do postępowania zwykłego, jeżeli pozwanym jest osoba fizyczna, którą w świetle treści pozwu lub załączonych do niego dowodów, należy uznać za konsumenta.