Uchwała w sprawie „frankowiczów”. SN odpowiedział na pytania Rzecznika Finansowego.

Dnia 7 maja Sąd Najwyższy w siedmioosobowym składzie Izby Cywilnej odniósł do pytań zadanych przez Rzecznika Finansowego, prof. Mariusza Goleckiego. Pytania te dotyczyły ustalenia, co dokładnie zwracają sobie nawzajem strony w sytuacji stwierdzenia nieważności umowy kredytowej oraz czy przysługuje im roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału. Ponadto w przypadku odpowiedzi pozytywnej, Rzecznik zadał kolejne pytania dotyczące sposobu rozliczenia między stronami – czy będzie się to odbywało za pomocą teorii salda czy dwóch kondykcji, a także od kiedy powinno liczyć się termin przedawnienia – czy od momentu stwierdzenia nieważności umowy kredytowej, czy od daty wypłaty kredytu.

Sąd Najwyższy stwierdził w Uchwale, że umowa kredytu, która zawiera postanowienia abuzywne, nie ulega natychmiastowemu rozwiązaniu. Kredytobiorca, który dowiedział się o abuzywności postanowień umowy może zgodzić się na jej naprawę, która będzie miała skutek z mocą wsteczną – czyli będzie obowiązywała od daty zawarcia umowy. Natomiast brak zgody konsumenta na naprawę oznaczać będzie pojawienie się roszczeń po stronie banku oraz po stronie konsumenta. Jak bowiem stwierdził SN, stronom umowy kredytowej przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń spełnionych w wykonaniu umowy, czym potwierdził swoje wcześniejsze orzecznictwo (np. orzeczenie III CZP 11/20) dotyczące rozliczania się stron na podstawie teorii dwóch kondykcji, a nie teorii salda.

Warto jednak pamiętać o instytucji potrącenia wynikającej z przepisów Kodeksu cywilnego, z której skorzystać może każda strona. Może to ułatwić w znacznym stopniu rozliczenie pomiędzy stronami, przede wszystkim jednak konsumentom, dla których jednorazowy zwrot całej kwoty zaciągniętego kredytu mógłby okazać się problematyczny.

W kwestii przedawnienia SN doszedł do wniosku, że banki mogą żądać zwrotu wypłaconej kwoty kredytu od chwili, w której umowa stała się bezskuteczna. Z tego twierdzenia wynika również fakt, iż 10 letni termin przedawnienia roszczeń konsumentów o zwrot rat, które zapłacili biegnie od momentu, w którym konsument dowiedział się o abuzywności postanowień umowy.

Podjęta przez SN w sprawie o sygn. akt. III CZP 6/21 uchwała ma moc zasady prawnej.